สัพเพเหระ กับการเกษียณอายุ

Published September 23, 2016 by SoClaimon

ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือเทคโนโลยีชาวบ้าน

http://info.matichon.co.th/techno/techno.php?srctag=05120150459&srcday=2016-04-15&search=no

วันที่ 15 เมษายน พ.ศ. 2559 ปีที่ 28 ฉบับที่ 621

บัญชีชาวบ้าน

วิโรจน์ เฉลิมรัตนา virojch@yahoo.com

สัพเพเหระ กับการเกษียณอายุ

เกษียณ แปลว่า สิ้นไป หมดไป ถอยออก ถอนตัว ตรงกับคำว่า Retire ซึ่งมีความหมายว่า stop taking part in a race or competition และคำว่า เกษียณอายุ หมายถึง ครบกำหนดอายุราชการ

แนวคิดการหยุดทำงานเมื่อถึงช่วงอายุหนึ่ง มีมาร้อยกว่าปีแล้ว ตั้งแต่ ค.ศ. 1889 ในประเทศเยอรมนี มีการให้เงินบำนาญสำหรับประชาชนทุกคนที่มีชีวิตอยู่จนครบอายุ 70 ปี โดยไม่ต้องทำงาน มีบางคนให้ความหมายคำว่าเกษียณอายุว่า คือการปลีกตัวออกจากสังคมไปสู่ภาวะของการเป็นอิสระ หมดภาระหน้าที่ที่ต้องปฏิบัติ ในแง่สังคมวิทยา การเกษียณอายุถือเป็นบทบาททางสังคมที่กำหนดให้มีระบบการแทนที่บุคคลตามสิทธิ หน้าที่ และความสัมพันธ์กับคนอื่น

ในประเทศไทย โดยทั่วไปถือว่า อายุ 60 ปี เป็นเกณฑ์ในการเกษียณอายุ อาจจะมีหน่วยงานเอกชนที่ใช้เกณฑ์อายุ 55 ปี โดยทั่วไปเกณฑ์ที่จะเกษียณอายุของประเทศต่างๆ ในโลกจะอยู่ในช่วง 55-70 ปี ประเทศออสเตรีย เบลเยียม เดนมาร์ก เนเธอร์แลนด์ สวีเดน สวิตเซอร์แลนด์ เกษียณเมื่ออายุ 65 ปี ประเทศเยอรมนี กรีซ อิตาลี ฝรั่งเศส นอร์เวย์ และสหรัฐอเมริกา เกษียณเมื่ออายุ 67 ปี ประเทศอังกฤษ เกษียณเมื่ออายุ 68 ปี ประเทศในเอเชียส่วนใหญ่จะอยู่ที่อายุ 60 ปี (สิงคโปร์ 62-65 ปี) เป็นต้น

วิธีการเพิ่มช่วงอายุการเกษียณในบางประเทศอย่างเยอรมนี เขาใช้วิธีค่อยๆ ปรับขึ้นเป็น step โดยมีเป้าหมายว่า ในปี 2029 จะเกษียณอายุที่ 67 ปี

อายุเท่าใดจึงจะเหมาะสมกับการเกษียณอายุนั้น เป็นประเด็นทางสังคมที่ถกเถียงกันมากสำหรับประเทศต่างๆ สืบเนื่องจากมนุษย์เรามีอายุขัยมากขึ้น สังเกตจากในประเทศไทย ที่เมื่อ 50 ปีก่อน อายุเฉลี่ยของเราอยู่ที่ 52 ปี เท่านั้น แต่ปัจจุบัน อายุเฉลี่ยของคนไทยขยับไปอยู่ที่ผู้ชาย 71.3 ปี ผู้หญิง 78.2 ปี (ตัวเลขนี้มาจากการสำรวจทางสถิติ ระบบเงินบำนาญดูจะไม่เพียงพอรองรับผู้สูงอายุที่มีจำนวนเพิ่มสูงขึ้น ช่วงนี้มีข่าวว่า สำนักงาน ก.พ. อยู่ระหว่างการศึกษาว่าจะเพิ่มอายุการเกษียณราชการเป็น 65 ปี โดยเชื่อว่าหากเพิ่มอายุเกษียณออกไปอีก 5 ปี จะช่วยลดภาระด้านงบประมาณของรัฐลงไปได้

ในภาคเอกชน เราจะเห็นว่าปัจจุบันมีการคัดเลือกบุคคลที่มีประสบการณ์ ความรู้ ความสามารถ ที่เป็นประโยชน์ต่อองค์กรให้ทำงานต่อไป แม้ว่าอายุจะถึงวัยเกษียณแล้วก็ตาม บางองค์กรมีแนวคิดให้ผู้ที่ทำงานกับบริษัทมานานเมื่อเกษียณอายุแล้วยังว่าจ้างให้ทำงานต่อไป โดยลดเวลาทำงานลง อาจจะลดเงินเดือนให้น้อยลงตามสัดส่วนงานและความรับผิดชอบ โดยถือเป็นการทำ CSR ภายในองค์กร เพื่อช่วยให้ผู้สูงอายุไม่เหี่ยวเฉา เนื่องจากเดิมเคยทำงานมาตลอด มีเพื่อนร่วมงาน มีสังคม

บริษัทต่างๆ ในปัจจุบัน ต้องทำประมาณการหนี้สินผลประโยชน์พนักงาน โดยคำนวณจากข้อมูลพนักงานในบริษัท เพื่อหาจำนวนเงินที่บริษัทต้องจ่ายในกรณีพนักงานเกษียณอายุ บริษัทต้องตั้งสำรองในงบการเงิน เพื่อสะท้อนว่าบริษัทมีภาระหนี้สินในเรื่องนี้เท่าไร โดยต้องคำนวณใหม่และทบทวนยอดสำรองหนี้สินก้อนนี้ในบัญชีให้เป็นไปตามข้อมูลที่เปลี่ยนแปลงไป

ในประเทศญี่ปุ่นที่มีคนสูงอายุกว่า 1 ใน 3 ของประชากร มีข่าวว่าอัตราการกระทำความผิดที่เป็นคนสูงอายุมีมากขึ้น ทั้งนี้ เนื่องมาจากคนสูงอายุมีภาระค่าใช้จ่ายมากกว่าเงินสำรองที่ตัวเองเก็บไว้ (จากผลของการปรับลดบำนาญและสวัสดิการลง และการเพิ่มอัตราภาษีขายจาก 5% เป็น 8% ในเดือนเมษายน 2557) จึงเลือกที่จะกระทำความผิดเพื่อให้เข้าไปอยู่ในเรือนจำที่นักโทษจะได้รับสวัสดิการเรื่องอาหารการกิน และการรักษาพยาบาลโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย พร้อมๆ กันนั้นก็มีข่าวว่ารัฐสภาญี่ปุ่นผ่านงบประมาณปี 2016 โดยเน้นเพิ่มงบประมาณด้านสวัสดิการสังคมสำหรับผู้สูงอายุ ก็เป็นข่าวต่อเนื่องกันที่สะท้อนถึงปัญหาที่คนสูงอายุต้องเผชิญในปัจจุบัน ว่าหนักหนาสาหัสมากขึ้นทุกวัน

หากใครมีโอกาสได้ดูภาพยนตร์เรื่อง The Intern ก็จะเห็นมุมที่เขาพยายามสะท้อนถึงผู้สูงอายุที่มีประสบการณ์ และยังเป็นประโยชน์แก่องค์กรได้ จะเป็นพี่เลี้ยงให้กับคนยุคใหม่ สอนแนวคิดและคุณค่าที่คนยุคเก่ายึดมั่น เป็นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ของคนแต่ละเจนเนอเรชั่น ก็ชวนให้รู้สึกว่า หากสังคมประสานคนแต่ละรุ่นให้สอดคล้องลงตัวก็ดูจะเป็นสังคมที่น่าอยู่และมีความสุขไม่น้อย

ในประเทศสหรัฐอเมริกา มีโครงการในลักษณะที่เห็นในภาพยนตร์ คือ รับผู้สูงอายุมาทำงานที่เรียกกันว่า Senior Employment Program เท่าที่เคยเห็นจะเป็นงานอาสาที่ไม่เน้นการได้ผลตอบแทนหรือเงินทอง ในบ้านเรามีโรงเรียนผู้สูงอายุที่ให้คนชราไปโรงเรียนสัปดาห์ละครั้ง มีการเรียนหลักสูตรที่จะเป็นประโยชน์กับการใช้ชีวิตและกิจกรรมร่วมกับเพื่อนๆ ได้ยินว่าบางคนตั้งตารอที่จะไปโรงเรียนกันเลยทีเดียว

ร้านกาแฟแฟรนไชส์ของญี่ปุ่น ที่ชื่อ UCC Ueshima Coffee แม้จะไม่เคยประกาศตัวว่าเป็นร้านกาแฟสำหรับผู้สูงอายุ แต่หากสังเกตดูแล้วจะพบว่า ทางเดินภายในร้านที่โตเกียวจะมีขนาดกว้าง เก้าอี้ จะมีความแข็งแรง มั่นคง โต๊ะ จะเตี้ยกว่าปกติ อาหารส่วนใหญ่เป็นอาหารที่เคี้ยวง่ายมากกว่าอาหารประเภทกรุบกรอบ ทั้งแซนด์วิช ผักสลัด กล้วยหอม มีบริกรคอยยกของมาเสิร์ฟที่โต๊ะ ชื่ออาหารในเมนูเขียนด้วยตัวอักษรญี่ปุ่นแบบคันจิ ขนาดใหญ่ ง่ายต่อการอ่าน สะท้อนว่าไม่ใช่เรื่องบังเอิญที่เขาจะออกแบบร้านให้เหมาะกับลูกค้าที่เป็นผู้สูงอายุ

ปัญหาของผู้สูงอายุนั้นมีหลายด้านที่ต้องคำนึงถึง แต่ดูเหมือนว่าทุกวันนี้สิ่งที่เป็นประเด็นปัญหาจะไปตกที่ปัจจัยด้านเศรษฐกิจเป็นสำคัญ เข้าทำนองว่า ความพร้อมด้านการเงินจะช่วยบรรเทาปัญหาได้มากพอสมควร ไม่ว่าจะในระดับภาครัฐที่จะต้องจัดสรรงบประมาณเพื่อรองรับสวัสดิการต่างๆ แก่ผู้สูงอายุ และในส่วนบุคคลที่จะมีรายได้เพียงพอสำหรับใช้จ่ายในยามชรา การเตรียมความพร้อมเพื่อการเกษียณอายุจึงควรเริ่มต้นแต่เนิ่นๆ ก่อนที่จะถึงเวลาเกษียณอายุจริง โดยเตรียมความพร้อมทั้งด้านเศรษฐกิจ ด้านที่อยู่อาศัย ด้านสุขภาพร่างกาย ด้านจิตใจ และการใช้เวลา

หากมองปัจจัยด้านเศรษฐกิจแบบกลมๆ เราอาจจะพอสรุปง่ายๆ ได้ว่า ถ้าเราจัดระบบ เงินบำนาญ กับ การออมเงิน ให้ดี เราน่าจะแก้ปัญหาการเกษียณอายุได้ในระดับที่ไม่เป็นปัญหามากนัก ระบบเงินบำนาญเป็นเรื่องซึ่งภาครัฐจะต้องมองให้ออก แก้ให้ได้ ว่าระบบเงินบำนาญที่มีอยู่หลายกองในปัจจุบัน (ทั้งกองทุนประกันสังคม กองทุนบำเหน็จบำนาญ กองทุนการออมแห่งชาติ) จะทำอย่างไรให้ตอบสนองคนในส่วนต่างๆ ได้ครบถ้วน เสมอภาค

ในแง่การออมส่วนบุคคล การสนับสนุนให้ความรู้ ให้เครื่องมือที่เข้าใจง่าย การสร้างความตื่นตัวให้เกิดขึ้น จะทำให้ในวันข้างหน้าผู้สูงอายุจะมีความสามารถในการพึ่งตนเองด้านเงินทองได้มากขึ้นกว่าในปัจจุบัน

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: